De Lerende Organisatie

Bij Kopwerk en Schooltij werken we op basis van de Lerende Organisatie. Dat klinkt mooi, maar hoe werkt dat eigenlijk? In het Strategisch Beleid 2019 – 2023 leggen we dat uit aan de hand van dit schema:

Het Kader

Wat vraagt deze tijd van ons

De principes van een levend systeem zijn: onderlinge verbondenheid, diversiteit en zelforganisatie. Een levend systeem kenmerkt zich door het vermogen zich te kunnen aanpassen in een veranderende omgeving. De mate van aanpassen wordt bevorderd door:

  • De capaciteit om te kunnen leren
  • Het kunnen maken van een keuze tussen vasthouden aan en/of loslaten van bestaande patronen
  • Het creëren van nieuwe mogelijkheden.

Kopwerk/Schooltij staat in verbinding met de wereld. Maar heeft geen pasklaar antwoord op wat de wereld in deze tijd van ons als mens en als professional vraagt. Visie en inspirerende vergezichten zijn een bron om ons te leiden in het creëren van de toekomst. Dat kan spanning veroorzaken met de werkelijkheid waarin we nu leven en wat we gewend zijn.

Wat is het resultaat?

Een levend systeem is onvoorspelbaar. We kunnen daarom vooraf niet vaststellen wat de resultaten moeten zijn. Maar we nemen ons wel voor om te werken aan een aantal grote doelen. Tijdens het proces reflecteren we op het voornemen, het verloop van de route en de mate waarin we de gewenste situatie dichterbij brengen. Aan het einde kunnen we op basis van reflectie duiden welke ontwikkelingen gerealiseerd zijn, waar we ons voornemen voorbijgestreefd zijn en waarin we ons voornemen niet hebben waargemaakt. We kunnen ook verhelderen welke natuurlijke vertraging aan de orde is. In dit proces is de kwaliteit van reflectie een belangrijke hefboom. Hoe hoger de kwaliteit van reflectie, hoe groter de basis voor leren en ontwikkelen.

Het leren van het individu

Waarnemen en besef

We nemen waar op basis van feiten en kijken kritisch naar onszelf, de ander en het systeem. We maken een scherpe analyse van de werkelijkheid, verbinden dat met ons voornemen en duiden het verschil tussen beide op basis van een professionele houding.

Houding en overtuiging

We staan open voor de veranderingen die passen bij deze tijd. We zijn gericht op leren en ontwikkelen door te werken aan gedrag. Stap voor stap. We hebben een op groei gerichte houding en weten dat verinnerlijking kan plaatsvinden als we werken aan nieuwe routines.

Vaardigheden en capaciteiten

We ontwikkelen de vaardigheden en capaciteiten die nodig zijn om te transformeren van de huidige situatie naar de gewenste situatie.

Het leren van de organisatie

Richtinggevende kaders

Onze richtinggevende kaders helpen ons als referentiekader om zelf, als team en als systeem boven onszelf uit te stijgen en te groeien en ontwikkelen. Voor ons zijn de richtinggevende kaders De Lerende Organisatie, het Rijnlands Denken en Autopoiesis. Deze richtinggevende kaders zijn nog niet optimaal verinnerlijkt en toegepast. Dat is de bedoeling: ze geven richting in ons handelen. Ze zijn gekozen omdat ze passen bij deze tijd, bij een organisatie als een levend systeem. Een levend systeem is lerend (Lerende Organisatie), wordt op een lerende manier georganiseerd (Rijnlands denken) en creëert zichzelf (Autopoiesis). De kwaliteit van het proces en het resultaat wordt gedurende het proces met behulp van kwalitatief hoogwaardige reflectie gevolgd en bijgesteld. Dit gebeurt door vallen en opstaan. We leren van en met elkaar tijdens de route. Samenwerken is voor ons een belangrijke hefboom om het leren te versnellen.

Methoden, instrumenten en tools

We kiezen methoden, instrumenten en tools om ons leren te verdiepen en te bevorderen, maar niet om ons leren te verankeren in karrensporen die steeds dieper worden. Hulpmiddelen helpen ons om het leren makkelijker te maken waardoor we kunnen versnellen. De methoden, instrumenten en tools zijn middelen en geen doel op zichzelf.

De Route

De route is gericht op het organiseren van het proces. Elke ontwikkeling begint met een eerste stap. Welke stappen kan ik nog meer voornemen en organiseren zodat ontwikkeling optimaal kan worden? Het gaat hier niet om het van begin tot einde voorschrijven van de weg. Zie het als het creëren van het pad dat kan gaan leiden tot een weg. Het is een zoektocht die goed georganiseerd is.

Verinnerlijken, operationaliseren en natuurlijke vertraging

Ontwikkeling is zichtbaar in het gedrag van het individu, het team en het proces van de organisatie. De verinnerlijking is persoonlijk en gaat over de mate waarin je bepaalde vaardigheden beheerst en deze combineert met inzicht. Je kunt iets toepassen onder alle omstandigheden. Wat heb ik al geleerd en kan ik zonder problemen toepassen? Als je nog niet zover bent is er sprake van natuurlijke vertraging. Je hebt nog oefening nodig en dat vergt tijd en energie.

Operationaliseren gaat over het toepassen van het geleerde in een systeem, een organisatie. De kwaliteit van het proces van toepassen in de organisatie (operationaliseren) versnelt het proces van verinnerlijken van elk individu en ook dat kost tijd, aandacht, energie, oefening, reflectie en vooral bewust werken aan ontwikkeling.

Ontwikkeling als individu, als team en als systeem vraagt om een ontwerp van een route, kost aandacht, oefening, herhaling, verdieping, vallen en opstaan en heeft vooral tijd nodig. Vertraging is natuurlijk, maar mag niet meer dan natuurlijk zijn. Het gaat erom met behulp van goede reflectie de kwaliteit van de ontwikkeling, van het leerproces te duiden. Dat is bepalend voor de kwaliteit van het resultaat.

image