De Lerende Organisatie
in de toekomst

Waarom is het belangrijk om kinderen hun lerende houding verder te laten ontwikkelen? Kinderen komen de school binnen met 4 jaar ervaring in onderzoekend leren en wij duwen ze met behulp van een methode via kleine stukjes door de leerstof en beloven ze dat ze daarmee later, als ze groot zijn, een complex probleem kunnen oplossen. Je leert niet omgaan met complexiteit door jezelf te oefenen in het hanteren van een oplossingsstrategie voor een gecompliceerd probleem, je leert niet cyclisch denken door lineair te werken. Als je na de schooltijd in de echte wereld een probleem wil aanpakken blijkt dat je dan opeens heel andere vaardigheden moet ontwikkelen.

Sprong in het diepe

We kunnen kinderen voorbereiden op het kijken naar, denken over en handelend omgaan met complexe problemen door ze vaardigheden, besef en sensitiviteit en houding verder te laten ontwikkelen die passend zijn bij een sterk veranderende omgeving. Dit vergt van ons een grote sprong in het diepe want we zijn niet opgegroeid in deze tijd. We missen iets wat kinderen wel meekrijgen: de tijd van hun jeugd. We kunnen de kinderen in deze tijd niet laten leren vanuit de tijd van onze jeugd (zegt deze opa). Door kinderen tools mee te geven waarmee ze complexe problemen kunnen onderzoeken geven we hen de mogelijkheden om mee te groeien in hun snel veranderende omgeving. Het is niet te voorspellen welke kennis ze morgen nodig hebben dus moeten we ze de kennis geven die nodig is om lerend te kunnen omgaan met veranderingen. Dat betekent veel aandacht voor rekenen, taal en lezen maar evenzoveel aan het ontwikkelen van een gezamenlijke visie, het vormen van sociale cohesie als geheel, de tools die het lerend vermogen vergroten en vooral de acceptatie dat fouten maken een kans is om daarna beter geïnformeerd verder te groeien.

Fouten maken


En hierin schuilt het grote gevaar voor onze ontwikkeling. We zijn opgevoed met het voorkomen van het maken van fouten. Het hele educatieve systeem kenmerkt zich in het bepalen van de voortgang op basis het aantal fouten dat je maakt. Hoe meer fouten je maakt hoe lager de verwachting en op basis daarvan de afstemming op een lager niveau. Hoe minder fouten je maakt hoe hoger de verwachting en hoe meer mogelijkheden je krijgt in je vervolgopleidingen. De mate van reproduceren is het middel om te bewijzen dat je een bepaald niveau beheerst en dit wordt bevorderd door jouw capaciteiten om te kunnen herhalen, te oefenen in het reproduceren. Hoe meer en beter we leren reproduceren hoe meer geheugen we ontwikkelen. Daar staat tegenover dat we onze capaciteit om sensitief te zijn verliezen. We oefenen onvoldoende om waar te nemen wat er in onze omgeving gebeurt zodat we kunnen leren omgaan met veranderingen in onze omgeving. Het gaat niet om het een of het ander maar om de balans tussen beide.


Route


Hoe een levend systeem als Kopwerk/Schooltij zich gaat ontwikkelen is niet te voorspellen en dat moet elke dag weer opnieuw opgepakt worden. Het helpt wel als je een route uitzet waarmee je de richting van je proces aangeeft. We werken aan het geheel door de thema’s te benoemen en deze gedurende een bepaalde periode aandacht te geven. Het schoolplan is een prima instrument maar vooral als middel, als bouwsteen voor het geheel. Het gaat om welk gedrag we met behulp van het schoolplan kunnen duiden en daarmee vanuit richtinggevende kaders kunnen organiseren in een route voor de komende jaren.

Netwerk Autopoiesis


Dit is een intensief proces en de scholen van het netwerk Autopoiesis werken als team aan de eigen ontwikkeling en leren van en met elkaar. Soms lukt dat goed en soms zit het tegen en dan proberen we dat te zien vanuit het perspectief van natuurlijke vertraging en niet als falen terwijl het vaak wel voelt als falen. De nieuwe schoolplanperiode is een goed moment om als geheel te starten met het lerend omgaan met veranderingen en hoe je daar dagelijks een nieuw begin aan kunt maken. Maar het accepteren van natuurlijke vertraging is geen vrijbrief voor stilstand. We zien het bereiken van resultaten als een belangrijk product van een goed proces waarbij we accepteren dat leren traag gaat maar ook het besef laten zien dat we geen genoegen nemen met meer dan natuurlijke vertraging.

Het begin van de innovatiewand, het doel centraal plaatsen en dan voorbeelden verzamelen van toepassing en daar samen op reflecteren.

Meedoen?


Onze opdracht: Werken aan de ontwikkeling die we echt belangrijk vinden, vanuit visie en persoonlijk meesterschap, als team en als individu, je bewust van je eigen en gezamenlijke mentale modellen op een systemische manier. Hoe mooi is ons werk. Op 5 juni is een middag gepland voor de scholen van Kopwerk/Schooltij om met de deelnemende scholen van het netwerk te onderzoeken of ze willen deelnemen aan het netwerk Autopoiesis met ingang van het nieuwe schooljaar.