Column door Jan Bot

Lef om
vertrouwen te geven

Wanneer is er volgens jou sprake van vertrouwen?
Dat lijkt in eerste instantie een vraag met een enorme open deur. Maar is dat ook zo? Er zijn namelijk bosjes mensen waarvan je pas vertrouwen krijgt als je dat eerst hebt verdiend.

Ik kreeg zelf eens een notitie van de onderwijsinspectie met een alleszeggende titel: “verdiend vertrouwen.” Volgens mij kan dat helemaal niet: vertrouwen verdienen. Ik heb de notitie teruggestuurd met een klein berichtje, waarin stond dat alle kinderen en collega’s en ook de onderwijsinspecteurs bij Kopwerk en Schooltij vertrouwen krijgen tot het tegendeel bewezen is. Nooit meer wat van gehoord. En dat is jammer. Want leven we onze kinderen en elkaar wantrouwen voor, met controle op controle als gevolg, of hebben we het lef om elkaar vertrouwen te geven?


Misschien denk jij nu dat de bestuurders van Kopwerk/Schooltij te naïef zijn geworden voor deze wereld. Dat begrijpen we goed. Maar we willen je meteen geruststellen. Naïef vertrouwen is natuurlijk net zo dom als verdiend vertrouwen. Vertrouwen geven aan mensen en partijen die keer op keer laten zien dat ze onbetrouwbaar zijn, levert niets op dan pijnlijke teleurstelling en verlies. Want vertrouwen voel je al snel als je de school of je kantoor binnen komt, wantrouwen ook.

Hoe zit het trouwens met ons vertrouwen in kinderen, in de klas en op onze scholen? Zijn we besmet door de overheid en een deel van de samenleving en gaan we voor verdiend vertrouwen? Of durven we onze kinderen los te laten om ze te laten leren van elkaar en van fouten die worden gemaakt?
Leren samen te werken en leren te weten wat je moet doen als je niet meteen weet wat je moet doen, kan immers niet zonder vertrouwen en zonder loslaten. Ten diepste willen we kinderen laten ontdekken wie ze zijn zodat ze ten minste vertrouwen kunnen hebben in zichzelf. Gaan we voor het “prachtige risico van onderwijs” zoals Gert Biesta het in zijn gelijknamige boek noemt, of gaan we voor controlezekerheid met een wereld waarin de één de ander in de gaten houdt?


Ooit kreeg ik het boek: “Controle is goed, vertrouwen is beter” van een bankier cadeau. Hij vertelde me dat het zijn grootste taak was om juist in de bankenwereld dat motto uit te dragen. Hoe zou de wereld er uit zien als er meer van dit soort bankiers, docenten, politici, bestuurders, directeuren en onderwijsinspecteurs waren?

Hoe ziet jouw wereldbeeld er eigenlijk uit als het om vertrouwen gaat?
We horen het weer graag
!

Jan Bot