De verrassingen van close reading

Door Helga Roersma,
De Vliekotter Oosterend (Texel)

Wat maakt dat we een tekst willen lezen en begrijpen? Het onderwerp, de schrijver, de schrijfstijl? Hoe vaak staan we hier eigenlijk bij stil als we een tekst aanbieden in de klas?

Ik heb zelf de ervaring dat ik vaak zo druk bezig ben met het aanleren van leesstrategieën, dat ik vergeet om stil te staan bij het belang van de inhoud zelf.

De diepte in
Dit schooljaar volg ik samen met acht collega’s de cursus ‘close reading’. In een notendop: Een tekst doorgronden door er in drie sessies steeds iets dieper in te duiken. We hebben ervaring opgedaan bij het gebruik van verschillende tekstsoorten; informatieve en verhalende teksten, gedichten en advertenties. Waar we mee oefenden tijdens de cursus, brachten we direct in de klas in de praktijk.

Papier
De eerste verrassing: Ik moest weer een lesvoorbereiding op papier maken!

Niet omdat dit een verplicht cursusonderdeel was, maar omdat ik het nodig had. Er is zoveel nieuws om aan te denken! Het begon met het uitkiezen van een geschikte tekst met behulp van een checklist. Te makkelijke teksten door eenvoudig taalgebruik, voorspelbaarheid, chronologie en bijvoorbeeld een eenduidig perspectief zijn minder geschikt. De kinderen worden stap voor stap door de tekst geleid, dus hoge verwachtingen zijn terecht. Vervolgens zochten we naar vragen en werkvormen, passend bij de de drie verschillende lesmomenten.

Trrrrt

De tweede verrassing: Kinderen houden best van begrijpend lezen!

Iedereen heeft een eigen kopie op tafel. De leerkracht leest de tekst voor, terwijl er wordt meegelezen. De eerste keer zijn de vragen gericht op globaal tekstbegrip. Iedereen maakt aantekeningen, er worden zinnen onderstreept, gemarkeerd, duo’s overleggen en wijzen stukjes bij elkaar aan.

Het tweede lesmoment leent zich goed voor het verdiepen van de woordenschat:

‘Welke woorden voor lopen vind je in de dit gedicht?’ Een ommetje maken, kuieren, slenteren, allemaal goed.

‘Maar juf, ik heb er nog een!’

‘Oh ja, welk woord dan?’

‘Trrrrt…. want dat is het geluid van rennende pootjes.’

Tijdens het laatste lesmoment zijn er verdiepingsvragen. Wat is de bedoeling van de schrijver? Hoe sluit deze tekst aan bij de kennis die ik al heb over het onderwerp?

Betrokken kinderen

De grootste verrassing: Wie een kuil graaft in een tekst, kan hem goed doorgronden!

Er wordt kritisch gelezen, door het gebruik van verschillende werkvormen is er ruimte voor samenwerking en differentiatie. Er wordt gespeeld met taal en hierdoor ontstaat er plezier en begrip. Het goede antwoord blijkt voor meerdere uitleg vatbaar. Het zou eigenlijk geen verrassing moeten zijn dat Close Reading leidt tot betrokken kinderen, die graag hun schep in een verhaal zetten.